Strona główna W górę Mapa strony Wyszukiwanie Napisz do nas O Centrum


W górę System Ekspertowy... Bateria Zawodowa Przystosowanie Psychiczne

 

Komputerowa adaptacja:

Przystosowanie Psychiczne

 

 

Wstęp

Program komputerowy Bateria Testowa do Pomiaru Funkcji Poznawczych i Przystosowania jest komputerowym programem będącym połączeniem komputerowych adaptacji ośmiu kwestionariuszy oraz dodatkowo obszernego wywiadu – anamnezy psychologicznej. W programie można więc wypełnić następujące moduły:

·        Dane Biograficzne

·        Kwestionariusz Lęku jako Aktualnego Stanu Badanego

·        Kwestionariusz Lęku jako Trwałej Cechy Badanego

·        Anamneza Psychologiczna - ocena historii osobistej i aktualnych problemów

·        Kwestionariusz Osobowości Eysenck'a

·        Kwestionariusz Zaburzeń Psychofizjologicznych i Stresu

·        Kwestionariusz do Pomiaru Fobii i Strachu

·        Kwestionariusz Depresji

·        Kwestionariusz Zachowań i Myśli Natrętnych

·        Kwestionariusz Poziomu Lęku

Takie rozwiązanie czyni program niezbędnym w pracy każdego psychologa – pozwala przy pomocy jednego narzędzia dokonać kompleksowej analizy funkcji poznawczych i przystosowania pacjenta. W zależności od potrzeb – można wykorzystać wszystkie moduły programu, bądź też w przypadku konkretnego zapotrzebowania – tylko ich część.

Centrum Psychologii Klinicznej i Rozwoju Osobowości Zawodowej w Toruniu cały czas stara się rozwijać oferowane produkty. Z uwagą wsłuchujemy się w opinie i sugestie użytkowników, również sami ustawicznie zbieramy nowe doświadczenia i opracowujemy koncepcje udoskonaleń. Na bieżąco śledzone są najnowsze trendy konstruowania interfejsów programów, przy czym uwaga zwracana jest szczególnie na te najbardziej przejrzyste i efektywne w obsłudze. Kwestie merytoryczne – ze względu na zainteresowania szefa CPKiROZ – doktora Tomasza Kucharskiego – zawsze posiadają największy priorytet.

Dlatego też prezentowany Państwu program jest wynikiem naszych długich doświadczeń dotyczących zarówno zawartości merytorycznej, tj. jakości przeprowadzanych testów, jak i interfejsu programu – wprowadzania danych, prezentacji wyników itd.

Program umożliwia pełne przeprowadzenie badania bądź też wprowadzenie odpowiedzi udzielonych przez badanego, obliczenie uzyskanych wyników dla każdego z kwestionariuszy oraz wyświetlenie graficznych profilogramów w postaci wykresów liniowych, słupkowych i powierzchniowych.

Każde pojawiające się w programie zestawienie wyników czy też profilogram może być wydrukowane. Wydruki są przejrzyste i estetyczne. Przeprowadzone badanie jest zapisywane na dysku komputera, a uzyskane wyniki można wyeksportować w celu ich dalszej analizy w programach statystycznych.

W niniejszym opisie zostaną przedstawione funkcjonowanie i budowa programu, ukazane będą jego zalety oraz korzyści płynące z używania programu przez psychologa bądź inną osobę badającą, jak również rozwiązania ułatwiające i przyspieszające pracę z programem.

Budowa i działanie programu

W głównym oknie programu (Rys. 1) widoczne jest menu oraz informacja o instytucji bądź osobie posiadającej prawo do użytkowania programu a także – jeżeli dane te zostały wprowadzone bądź wczytane – informacje o osobie badanej. W takim przypadku poniżej pojawiają się nazwy kwestionariuszy oraz informacja, czy dany kwestionariusz został wypełniony, a jeśli nie – przyciski przy pomocy których można przejść do jego wypełnienia. W przypadku, gdy formularz nie został wypełniony do końca (np. podano tylko część danych biograficznych) przycisk umożliwia kontynuację wypełniania.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 1. Ekran główny programu

Menu zostało podzielone w sposób logiczny i przejrzysty.

·               „Dane” – opcje służące do zarządzania danymi – odczytu pliku z dysku, eksportu, drukowania, zabezpieczenia danych hasłem oraz zakończenia działania programu.

·               „Test” – opcje umożliwiające wprowadzenie danych nowej osoby badanej bądź uruchomienie modułu szybkiego wprowadzania lub modułu rozpoznawania zeskanowanego arkusza odpowiedzi.

·               „Pomoc” – zawiera krótką informację o programie, o autorach oraz opisy skal kwestionariuszy wchodzących w skład programu Przystosowanie Psychiczne.

Pod menu znajduje się pasek narzędzi czyli zestaw przycisków pozwalający na uruchomienie najczęściej wykonywanych operacji bez potrzeby wybierania ich z menu. Dzięki temu przy pomocy jednego kliknięcia myszą można wprowadzić dane nowej osoby badanej, rozpocząć szybkie wprowadzanie danych, otworzyć plik zapisany na dysku, przejść do modułu skanującego itd.

Po lewej stronie okna widoczne jest przejrzyste menu w postaci „drzewa” pozwalające na łatwe przeglądanie wyników uzyskanych przez badaną osobę.

Warto zaznaczyć, że program wykrywa ustawioną rozdzielczość ekranu i w zależności od niej dopasowuje rozmiar czcionki wyświetlanych wyników oraz wielkość wykresów.

Łatwość i intuicyjność obsługi

Podczas projektowania i tworzenia programu wiele czasu poświęcono na dogłębne poznanie i zaspokojenie potrzeb różnych grup użytkowników. W efekcie program wyposażono w bardzo wiele udogodnień ułatwiających oraz przyspieszających jego obsługę.

Podczas opracowywania interfejsu obecnej wersji programu szczególny nacisk położony został na ergonomię obsługi. Dzięki takim rozwiązaniom jak pasek narzędzi oraz „drzewo” menu szybciej i prościej można wykonać wiele typowych czynności, łatwiej przełączyć się między prezentacją wyników a profilogramami czy np. udzielonymi odpowiedziami.

Dane wprowadzone do programu (dane osobowe oraz odpowiedzi) zapisywane są automatycznie. Uwalnia to użytkownika od konieczności pamiętania o wybraniu odpowiedniej opcji z menu i nadaniu plikowi właściwej nazwy. Nazwa pliku nadawana jest automatycznie i składa się z nazwiska i imienia osoby badanej (lub jej pseudonimu czy innego kodu wpisanego zamiast nazwiska i imienia) (Rys. 2). Automatyczna nazwa jest jedynie proponowana, użytkownik może ją zmienić, jeśli zachodzi taka konieczność. Jeżeli plik o podanej nazwie (np. złożonej z imienia i nazwiska osoby badanej) znajduje się już na dysku, to wtedy program zaproponuje automatycznie dodanie do nazwy pliku kolejnego numeru. Upraszcza to np. organizację wielokrotnych badań tej samej osoby.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 2. Okienko wprowadzania danych osoby badanej

Równocześnie program pilnuje, aby użytkownik nie popełnił błędów – przycisk OK pozostaje nieaktywny aż do wypełnienia koniecznych danych, tj. nazwiska, imienia oraz płci badanego (Rys. 3).

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 3. Okienko wprowadzania danych osoby badanej w przypadku braku podanej płci

Program pozwala na kontynuację udzielania odpowiedzi testowych nawet w przypadku zakończenia działania programu. Dane zostaną zapisane na dysku, a po ich otwarciu możliwy będzie wybór opcji kontynuacji testu.

Podczas udzielania odpowiedzi przez badanego można wrócić do wcześniej udzielonych odpowiedzi, np. w celu ich sprawdzenia bądź poprawienia (Rys. 10). Można też przechodzić jedynie do odpowiedzi, na które badany udzielił odpowiedzi „trudno powiedzieć”, np. aby udzielić mu wyjaśnień dotyczących treści pytania.

Dane (odpowiedzi) do programu mogą być wprowadzane za pomocą myszy bądź klawiatury (Rys. 5) – użycie klawiatury skraca czas potrzebny na wprowadzenie odpowiedzi do programu, umożliwia też przeprowadzenie badania osób, które zupełnie nie potrafią posługiwać się komputerem – wystarczy na klawisze „1”, „2” i „3” klawiatury komputerowej nakleić karteczki z napisami „TAK”, „?”, „NIE” i odpowiednio poinstruować badanego.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 4. Informacja o przypisanych klawiszach skrótów

Z kolejnych udogodnień oferowanych przez program warto wspomnieć przycisku Drukuj znajdującym się na wspomnianym już pasku narzędzi pozwalającym na wydruk bieżących wyników, profilogramu, intrepretacji itp. modułu (Rys. 6). Nie ma więc konieczności opuszczania modułu, w którym właśnie się pracuje, wybierania opcji drukowania itp. Dodatkowo jednak istnieje możliwość wydruku wybranych modułów osobno z menu programu (Rys. 7).

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 5. Przycisk szybkiego wydruku na pasku narzędzi

 

 

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 6. Okienko wyboru elementów do wydruku

Wprowadzanie danych

Program umożliwia wprowadzenie odpowiedzi na pytania kwestionariuszy Baterii Zawodowej na trzy sposoby: może to zrobić osoba badana – pytania są wyświetlane na ekranie, a badany za pomocą myszy bądź klawiatury wskazuje poprawną odpowiedź. Jeśli przeprowadzający badanie wpisuje odpowiedzi np. z papierowego arkusza odpowiedzi, może to uczynić za pomocą modułu szybkiego wprowadzania danych – tabelaryczna forma prezentacji pytań i odpowiedzi oraz dodatkowe udogodnienia ułatwiają kontrolę, co pozwala na szybkie i bezbłędne wprowadzenie odpowiedzi. Moduł skanujący automatycznie rozpoznaje odpowiedzi udzielone przez badanego na specjalnym arkuszu odpowiedzi.

Wprowadzanie danych przez badanego

Przed rozpoczęciem badania program wyświetla na ekranie instrukcję dla osoby badanej.

Badany po przeczytaniu pytania na ekranie (Rys. 8) może udzielić na nie odpowiedzi, wciskając myszą właściwy przycisk na ekranie bądź też używając do tego celu klawiatury.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 8. Okno odpowiedzi na pytania kwestionariusza

Pytanie wyświetlane jest dużymi, wyraźnymi literami również przyciski odpowiedzi są duże i jednoznaczne. Dzięki temu nawet osobom badanym, które mają trudności w obsłudze komputera, nie sprawi trudności udzielenie odpowiedzi na pytania kwestionariusza.

Okno z pytaniami nie zawiera zbyt wielu przycisków po to, aby podczas przeprowadzania badania niepotrzebnie nie rozpraszać badanego. Jednakże w razie potrzeby można je rozszerzyć (Rys. 10) – dzięki temu możliwy jest dostęp do dodatkowych opcji. Pozwalają one na przejście do poprzednich pytań, czy też (w przypadku dokonywania poprawek) – do pytań kolejnych.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 9. Okno odpowiedzi na pytania kwestionariusza z rozszerzonymi opcjami i z już udzieloną odpowiedzią

Szybkie wprowadzanie danych

Moduł służący do szybkiego wprowadzania danych pozwala na wprowadzenie danych z arkusza w wersji papierowej. W formie tabelarycznej wyświetlany jest numer pytania oraz udzielona odpowiedź (Rys. 11). Taka forma prezentacji ułatwia wzrokową kontrolę poprawności wpisywanych danych. Dodatkowo, co dziesięć odpowiedzi generowany jest krótki dźwięk – dzięki temu łatwiejsza jest kontrola poprawności wprowadzania danych, w wypadku gdy wzrok z konieczności skierowany jest na arkusz odpowiedzi (kartkę z odpowiedziami) i trudno jest na bieżąco kontrolować poprawność wpisywania danych na monitorze.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 10. Okno szybkiego wprowadzania danych

Odpowiedzi można udzielać za pomocą myszy, ale także – korzystając z klawiatury, co zdecydowanie przyspiesza wprowadzanie danych.

Moduł skanujący

Wprowadzenie odpowiedzi do programu Przystosowanie Psychiczne osobie wprawnie posługującej się klawiaturą komputerową zajmuje (w przypadku wszystkich kwestionariuszy z odpowiedziami zamkniętymi) ok. kilku minut.

W przypadku użytkownika komputera nie mającego dużej wprawy czas ten, jak pokazuje doświadczenie, może się wydłużyć. Niewątpliwie przy dużej liczbie osób badanych kwestionariuszem stanowi to istotny problem, niejednokrotnie związany z dużymi kosztami przede wszystkim opłacenia personelu zajmującego się wpisywaniem danych. Także przy pojedynczych badaniach czas, który psycholog mógłby poświęcić swojej pracy, musi być przeznaczony na pracę z klawiaturą komputera.

Dlatego bardzo dobrym rozwiązaniem jest arkusz odpowiedzi, który może być wprowadzony do komputera za pomocą skanera, a następnie automatycznie rozpoznany.

Skaner jest coraz bardziej dostępnym uzupełnieniem komputera, a jego obsługa jest zazwyczaj prosta. Dołączone oprogramowanie niekiedy wprost „prowadzi za rękę” użytkownika. W przypadku wprowadzania danych za pomocą skanera konieczne czynności ograniczają się do zeskanowania arkusza, a następnie w programie Przystosowanie Psychiczne otwarcia właściwego pliku, wpisania danych osobowych pacjenta i ewentualnej kontroli poprawności rozpoznania odpowiedzi. Czas tych czynności z reguły nie przekracza 2 minut, co nawet przy bardzo sprawnym posługiwaniu się klawiaturą oznacza trzykrotną oszczędność czasu, a dla mniej wprawnych użytkowników oszczędność ta może być nawet sześciokrotna!

Moduł skanujący do programu Przystosowanie Psychiczne znajduje się w ostatniej fazie testów i na chwilę obecną nie został jeszcze włączony do programu.

Jego funkcjonalność będzie analogiczna jak w przypadku innych programów CPKiROZ.

Przedstawienie wyników

Po wprowadzeniu odpowiedzi na pytania program automatycznie dokonuje obliczeń wyników. Może je przedstawić w postaci tabelarycznej lub graficznej – jako profilogramy. W przypadku Anamnezy Psychologicznej program wyodrębnia zestaw pytań krytycznych oraz udzielone przez badanego odpowiedzi na te pytania.

Tabelaryczne przedstawienie wyników

Wyniki surowe oraz przeliczone prezentowane są w formie tabelarycznej (Rys. 18), dzięki czemu za możliwe jest jednoczesne zapoznanie się z oznaczeniem, nazwą skali, uzyskanym wynikiem surowym oraz wynikiem przeliczonym w skali centylowej.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 17. Prezentacja wyników uzyskanych przez badanego

Wszystkie wyniki znajdują się w jednym miejscu, użytkownik – osoba przeprowadzająca badanie może zobaczyć interesujące ją skale, wskazując właściwą „gałąź”. Takie rozwiązanie zapewnia szybkość dostępu do wyników i wygodę w ich przeglądaniu przy jednoczesnym zachowaniu przejrzystości prezentowanych danych. Jeśli rozwinięte zostaną pożądane gałęzie „drzewa” można jednym kliknięciem myszy przełączyć się np. pomiędzy tabelarycznym przedstawieniem danych a profilogramem.

Program wyświetla też odpowiedzi udzielone przez badanego na pytania (Rys. 19), co może stanowić dodatkową pomoc przy interpretacji niejasnych wyników.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 18. Treść pytań wraz z udzielonymi  odpowiedziami

Wszystkie wyniki, treści pytań, odpowiedzi itp. mogą zostać wydrukowane. Wydruki pochodzące z programu Przystosowanie Psychiczne dzięki zastosowaniu czcionek TrueType wyglądają nowocześnie i elegancko. Stanowią przejrzyste odzwierciedlenie informacji wyświetlanych przez program na ekranie.

Graficzne przedstawienie wyników – profilogramy

Uzyskane przez badanego wyniki mogą być przedstawione graficznie w formie profilogramów (Rys. 20).

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 19. Profilogram skal Kwestionariusza Osobowości Eysenck’a

W ocenie stanu osobowości osoby badanej ważne są nie tylko pojedyncze wyniki uzyskane w poszczególnych skalach, ale też ich cała konfiguracja. Tabelaryczne ujęcie wyników nie zawsze jest najkorzystniejszą formą prezentacji pozwalającą te zależności uchwycić, dlatego też profilogramy mogą być pomocne w interpretacji – doświadczony psycholog używający zestawu kwestionariuszy z Przystosowania Psychicznego rozpoznaje charakterystyczne kształty mogące sugerować występowanie określonych zaburzeń u badanej osoby.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 20. Wykres słupkowy skal Kwestionariusza do Pomiaru Fobii i Strachu

Wszystkie widoczne na ekranie profilogramy czy też wykresy mogą zostać w estetycznej, eleganckiej i przejrzystej formie wydrukowane. Można także przy pomocy przycisku Kopiuj skopiować obraz profilogramu do schowka (Rys. 14), np. w celu jego późniejszego wklejenia do edytora tekstów (np. Worda) przy tworzeniu raportu z badania.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 14 Przycisk kopiowania obrazu profilogramu do schowka na pasku narzędzi

W przypadku Anamnezy Psychologicznej program zawiera również zestaw pytań krytycznych oraz odpowiedzi udzielonych na nie przez osobę badaną (Rys. 15). Ułatwia to psychologowi szybkie zorientowanie się w możliwych źródłach problemów psychologicznych badanego.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 15 Zestaw pytań krytycznych wraz z odpowiedziami

 

Eksport danych

Dane osoby badanej zapisywane są na dysku automatycznie, w wewnętrznym formacie programu Przystosowanie Psychiczne. Uzyskane przez badanego wyniki mogą zostać wyeksportowane (zapisane) do plików możliwych do odczytania przez programy statystyczne oraz arkusze kalkulacyjne (np. Excel – Rys. 25). Wyniki zapisane w ten sposób można z jednej strony wykorzystać do tworzenia raportów w innych programach (np. Word) – łącząc je z wklejonymi przez schowek tekstami interpretacji oraz podsumowaniem strukturalnym. Z drugiej strony, można skorzystać z opcji eksportu danych do pliku zbiorczego, gdzie w jednym pliku możliwe jest zapisanie wyników uzyskanych przez wiele osób badanych – może to zostać wykorzystane np. do obliczeń statystycznych. Dzięki temu, po przeprowadzeniu właściwej liczby badań można samodzielnie stworzyć np. wzorce profilogramów dla określonego typu zaburzeń.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 27. Przykład eksportu uzyskanych wyników do zbiorczego pliku odczytanego programem
Microsoft Excel

Zabezpieczenie danych

Istnieje możliwość zabezpieczenia zapisywanych danych poprzez hasło, inne (choć niekoniecznie – może być też ono takie samo) dla każdego z plików. Bez znajomości hasła niemożliwy jest odczyt danych w programie (Rys. 26 oraz Rys. 27), również plik na dysku zakodowany jest w taki sposób, iż nie jest możliwe odszyfrowanie z niego danych dotyczących przebiegu badania, jego rezultatów, diagnoz itp.

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 28. Prośba o podanie hasła dostępu do pliku

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 29. Informacja o nieprawidłowym haśle

Demonstracyjna wersja programu

Jeżeli użytkownik chciałby zapoznać się z działaniem programu przed jego zakupem, jest to jak najbardziej możliwe. Po zgłoszeniu takiej prośby do Centrum Psychologii Klinicznej i Rozwoju Osobowości Zawodowej otrzyma demonstracyjną wersję programu. W demonstracyjnej wersji programu można zapoznać się ze wszystkimi funkcjami, jakie program oferuje. Jedynym ograniczeniem jest fałszowanie wyników – odpowiedzi, które badany udzielił na pytania oraz wyników do interpretacji. Informacja o tym pojawia się przy starcie programu (Rys. 28).

Rys.  SEQ Rys. \* ARABIC 30. Informacja o ograniczeniach wersji demo

Fałszowanie wyników badanego w żadnym stopniu nie ogranicza możliwości zapoznania się z działaniem programu, a jedynie otrzymywane w programie wyniki, profilogramy, interpretacje itp. czyni bezużytecznymi w ocenie psychologicznej badanego.

Uwaga! wersja demonstracyjna jest bezpłatna, jednakże nie wolno jej rozpowszechniać!

Wymagania programu

Program działa w systemach Windows 95, Windows 98, Windows Me, Windows XP i Windows 2000. Program pozwoli uruchomić się na każdym komputerze, na którym działa system operacyjny, choć oczywiście w przypadku komputerów ze słabym procesorem i małą ilością pamięci RAM może działać powoli.

W przypadku korzystania z modułu skanującego zaleca się komputer z procesorem przynajmniej klasy Pentium II (lub Celeron, Pentium III, Pentium 4, AMD Duron, AMD Athlon i inne podobnej lub lepszej klasy) oraz 64 MB RAM. Jest to jedynie zalecenie – posiadanie takiego komputera nie jest konieczne, jednakże na słabszych maszynach moduł skanujący może działać powoli.

Program wymaga około 2 MB wolnego miejsca na dysku.

Wprowadzenie bardziej przejrzystych tabel, prezentujących wiele danych (wyników) na raz wymusiło zwiększenie rozmiaru okna programu. Dlatego też minimalna rozdzielczość ekranu to 800´600. Przy mniejszych rozdzielczościach (czyli 640´480) okno programu nie będą mieścić się na ekranie.

Zabezpieczenie przed kopiowaniem

Zabezpieczenie programu przed kopiowaniem jest w chwili obecnej zjawiskiem powszechnym, korzystnym również dla użytkownika – pozwala np. instytucji na kontrolę respektowania postanowień umowy z dostawcą oprogramowania, uniemożliwia osobom nieupoważnionym wejście w posiadanie programu w nielegalny sposób. Zabezpieczenie jest proste w obsłudze, pojawia się tylko i wyłącznie przy pierwszym uruchomieniu programu i wymaga wpisania kodu podanego przez producenta programu.

Program zabezpieczony jest przed kopiowaniem poprzez unikalny klucz – dwa ciągi cyfr, z których jeden generowany jest na komputerze użytkownika, a drugi musi być na tej podstawie stworzony i podany użytkownikowi przez autorów programu. Zabezpieczenie takie staje się w chwili obecnej coraz bardziej powszechne, na podobnej zasadzie działają np. zabezpieczenia potentata na rynku oprogramowania – Microsoft. Należy jednak zaznaczyć, iż konieczność podania kodu występuje tylko i wyłącznie przy pierwszym uruchomieniu programu. Nawet powtórna reinstalacja systemu operacyjnego (jeśli dokonywana jest na starą wersję) czy skasowanie, a następnie ponowne zainstalowanie programu Przystosowanie Psychiczne nie powoduje konieczności ponownego wprowadzania kodu.

Centrum Psychologii Klinicznej i Rozwoju Osobowości Zawodowej


Prośba o szersze informacje

Jeśli jesteś zainteresowany programem możesz uzupełnić swoje dane a my skontaktujemy się z Tobą. Uwaga!! W takim wypadku prosimy podać pełne dane, tj. imię, nazwisko, firmę (instytucję) oraz telefon. Nie odpowiadamy na zapytania zawierające wyłącznie e-mail.

Imię i nazwisko
Tytuł
Firma
Adres
E-mail
Telefon

 

Copyright © 2005 Centrum Psychologii Klinicznej i Rozwoju Osobowości Zawodowej
Ostatnia modyfikacja: 29 September 2005